Πηγές, Παραπομπές και Αντιγραφή: Πώς να Αποφύγεις τη Λογοκλοπή στην Πτυχιακή Σου

Αν γράφεις πτυχιακή ή εργασία για το πανεπιστήμιο, έχεις σίγουρα ακούσει τη λέξη “λογοκλοπή” ή “plagiarism”. Μπορεί να σου φαίνεται κάτι μακρινό, που αφορά μόνο όσους αντιγράφουν ολόκληρες σελίδες από το διαδίκτυο. Όμως η αλήθεια είναι ότι η λογοκλοπή μπορεί να προκύψει ακόμη κι αν δεν το καταλάβεις, απλώς επειδή δεν παραθέτεις σωστά τις πηγές σου. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ξέρεις πώς να διαχειριστείς τις παραπομπές, τα αποσπάσματα, και τη βιβλιογραφία σου με σωστό τρόπο.

Πρώτα απ’ όλα, κάθε φορά που χρησιμοποιείς πληροφορίες που δεν προέρχονται από δικές σου σκέψεις –είτε πρόκειται για ορισμούς, θεωρίες, στατιστικά δεδομένα ή ακόμα και διατυπώσεις– πρέπει να αναφέρεις την πηγή. Το “είδα κάπου στο ίντερνετ” δεν είναι αποδεκτό. Η σωστή παραπομπή δείχνει σεβασμό στον συγγραφέα, δίνει αξιοπιστία στο δικό σου κείμενο και σε προστατεύει από τον κίνδυνο ακύρωσης της εργασίας σου.

Το να κάνεις copy-paste από άρθρα, Wikipedia ή άλλες φοιτητικές εργασίες χωρίς να παραπέμπεις σωστά, είναι το πιο συνηθισμένο λάθος. Ακόμα κι αν “πειράξεις” λίγο το κείμενο, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι αντιγραφή. Οι καθηγητές –και κυρίως τα λογισμικά ανίχνευσης αντιγραφής– εντοπίζουν τη δομή, τις λέξεις, το νόημα. Δεν αρκεί να αλλάξεις μερικά συνώνυμα. Πρέπει είτε να παραφράσεις πλήρως και να κάνεις παραπομπή, είτε να παραθέσεις αυτούσιο το απόσπασμα σε εισαγωγικά, με το όνομα του συγγραφέα και το έτος δημοσίευσης.

Τα πιο συνηθισμένα στυλ παραπομπών είναι το APA και το Harvard. Το κάθε πανεπιστήμιο ή καθηγητής έχει συνήθως τις δικές του οδηγίες, αλλά το βασικό είναι να είσαι συνεπής. Αν ξεκινήσεις με ένα στυλ, πρέπει να το ακολουθήσεις σε όλη την εργασία. Ένα καλό εργαλείο είναι το Google Scholar, όπου μπορείς να δεις πώς ακριβώς παρατίθεται κάθε άρθρο. Υπάρχουν επίσης δωρεάν εφαρμογές όπως το Zotero ή το Mendeley που οργανώνουν αυτόματα τις πηγές σου.

Ένας επιπλέον μύθος είναι ότι «αν βάλω πολλές πηγές, θα φανεί ότι δεν έχω γράψει τίποτα μόνος μου». Το αντίθετο: μια καλοδουλεμένη εργασία με σωστή τεκμηρίωση δείχνει ώριμη και ερευνητική σκέψη. Το μυστικό είναι να ενσωματώνεις τις πηγές μέσα στο δικό σου λόγο, να τις χρησιμοποιείς για να στηρίξεις το επιχείρημά σου, όχι να γεμίζεις παραγράφους με αποσπάσματα.

Τέλος, μην ξεχνάς: το να μάθεις να παραπέμπεις σωστά είναι δεξιότητα που θα σου φανεί χρήσιμη και αργότερα, σε μεταπτυχιακά, σε έρευνες ή και στον επαγγελματικό σου χώρο. Δεν είναι απλά “αγγαρεία για να περάσεις την πτυχιακή”. Είναι μέρος του να γίνεις σωστός επιστήμονας. Και αυτό είναι κάτι που κανένα λογισμικό αντιγραφής δεν μπορεί να σου το πάρει.